نکات مهمی درباره بلوغ دیررس که والدین باید بدانند

نکات مهمی درباره بلوغ دیررس که والدین باید بدانند

1067 534 تیم تحریریه سایت

یکی از اختلالات رشدی و جسمی  و قابل مداخله و درمان، اختلالات بلوغ دیررس و زودرس است. اولین نشانه های بلوغ در نوجوانان با رشد مو در نواحی تناسلی و زیر بغل و رشد سینه ها در دختران و تغییر صدا و ظاهر فیزیکی در دو جنس مذکر و مونث، بروز می‌کند. این علائم به مرور تکمیل می‌شود و مواردی مانند جوش‌های دوران بلوغ و عادت ماهانه در دختران نیز به آن ها ادامه می‌شود.

بازه سنی بلوغ دیررس یا زودرس در پسران و دختران

با توجه به بازه سنی رایج برای رشد و بلوغ (۹ تا ۱۵ برای دختران و ۱۰ تا ۱۶ سال برای پسران) هر گونه بروز علائم بلوغ قبل و بعد از این بازه‌های ذکر شده نگران کننده است و باید نسبت به برطرف‌سازی اختلال ایجاد شده اقدام کرد. البته ذکر این نکته که زمان و سرعت بروز نشانه‌های رشد در همین بازه‌ها نیز بسته به سابقه ژنتیکی، شرایط جغرافیایی و رژیم غذایی، از هر فرد تا فرد دیگری متفاوت است.

روانشناسی دوره نوجوانی و دنیای نوجوان

روانشناسی دوره نوجوانی و دنیای نوجوان

پیشنهاد خرید: فایل صوتی آموزشی روانشناسی نوجوانی و دنیای نوجوان

علائم و نشانه‌های بلوغ دیررس

مهمترین علائم بلوغ دیررس، عدم بروز نشانه‌های شروع بلوغ جنسی در بازه‌های ذکر شده است. والدین باید نسبت به بروز و زمان بروز این علائم حساس و هشیار باشند تا درصورت رخداد دیر و زود هنگام آن بتوانند نسبت به اقدامات تشخیصی و درمانی اقدام کنند. تشخیص این اختلال توسط فرد متخصص از راه معاینه فیزیکی و یا تجویز سونوگرافی و اسکن با اشعه ایکس صورت می گیرد و از آنجایی که ممکن است برای نوجوان ناخوشایند باشد، بهتر است قبل از مراجعه، والدین در این باره با فرزند خود صحبت کند و شرایط را برای وی شرح دهند.

علت ایجاد بلوغ دیررس

  • ژنتیک: بلوغ دیررس به علل مختلفی مانند سابقه ژنتیکی در این زمینه از سوی والدین، خواهر و برادر خود و فامیل‌های درجه دو رخ دهد که تحت نام «تاخیر سرشتی» نیز شناخته می شود. این علت بروز دیرهنگام بلوغ درمانی ندارد و فرد مانند والدین و فامیل درجه دوم خود نهایتا با تاخیر به بلوغ می رسد.
  • عارضه‌های پزشکی: علت دیگر عارضه‌های پزشکی مانند بیماری‌هایی نظیر دیابت، آسم و بیماری‌های کلیوی، سوءتغذیه ناشی از بیماری‌های دیگر و در نهایت اختلالات ناشی از تغییرات و جهش‌های ژنتیکی و ناهنجاری‌های کروموزومی است.
  • تداخلات دارویی: مورد آخر نیز به علت تداخلات داروهای خاص مانند داروهای تجویز شده توسط روانپزشک و داروهای مربوط به شیمی درمانی در بازه سنی بلوغ جنسی فرد است.

در برخورد و مشاهده بروز دیرهنگام علائم بلوغ، پزشک متخصص موارد مختلفی مانند سابقه خانوادگی، شرایط فیزیکی و رشدی فرد، شرایط محیطی و بیماری ها و داروهای درمانی فرد را نیز مدنظر قرار می‌دهد.

انواع بلوغ دیررس

بلوغ دیررس مانند بلوغ زودرس به دو نوع تقسیم می شود که هیپوگنادیسم مرکزی و هیپوگنادیسم اولیه نام دارد.

در هیپوگنادیسم (Hypogonadism) اولیه غدد جنسی موجود در بیضه ها و تخمدان ها هورمون های جنسی (تستوسترون در پسران و استروژن در دختران) به میزان بسیار کم تولید می‌شود و گاهی اصلا تولید نمی‌شود. این هورمون‌ها زمینه‌ساز بروز علائم و نشانه‌های بلوغ جنسی در فرد است. عواملی که سبب این نوع پدیده می شود شامل اختلالات ژنتیکی و رشدی و یا خودایمنی در فرد، بیماری‌های عفونی، پرتو درمانی و شیمی درمانی و عمل‌های جراحی  سنگین است.

دسته دوم یعنی هیپوگنادیسم مرکزی به اختلال در روند تولید هورمون توسط هیپوفیز  اطلاق می شود که عدم فعالیت این هورمون در راستای فعال کردن تولید هورمون های جنسی، سبب بروز دیرهنگام علائم بلوغ می شود و غدد جنسی در تولید هورمون های جنسی مشکلی ندارند.

درمان بلوغ دیررس

روش های درمانی در بلوغ دیرهنگام در مورد تاخیر سرشتی (تاخیرات با منشا ارثی و ژنتیکی) صورت نمی‌گیرد و نوجوان بدون مداخله رشد پیدا می‌کند. اگر عوامل زمینه‌ای مانند مصرف داروی خاص سبب این اختلال شده باشد، با قطع و کنترل آن بدن نوجوان برای بلوغ جنسی آماده می شود و اگر علل زمینه‌ای نبود، در موارد دیگر داروهای هورمونی استروژن یا تستوسترون برای جهش و شروع بلوغ تجویز می‌شود و یا داروهایی برای تحریک فعالیت غده هیپوتالاموس صورت می‌گیرد. گاهی نیز در صورت کم کاری تیرویید و یا وجود تومور، نیاز به انجام عمل جراحی وجود دارد. نیاز به مصرف این داروها گاها تا بزرگسالی و یا مادام العمر وجود دارد.

پیامدهای روحی یا جسمی بلوغ دیررس

بلوغ دیررس علاوه بر مشکلات جسمی دارای پیامدهای روحی نیز خواهد بود. رایج ترین پیامد فیزیکی این عارضه، کوتاهی نسبی قد است که در پسران بیشتر از دختران مایه نگرانی خود فرد و والدین است.

بلوغ دیررس در پسران

نگرانی خود فرد از بلوغ دیررس نتیجه دیگری است که بیشتر در نوجوانان پسر دیده می شود. پسران بزرگ شدن و به بلوغ رسیدن را جایگاهی برای اثبات نقش و هویت خود می‌دانند و معمولا پسری که دچار بلوغ دیررس می‌شود در جمع هم سن و سالانِ به بلوغ رسیده خود پذیرفته نمی‌شود و یا اینکه خود تمایلی به حضور در این جمع را ندارد.

بلوغ دیررس در دختران

در مقابل بلوغ جنسی دیرهنگام در بین نوجوانان دختر توسط خود فرد مورد پذیرش‌تر است زیرا محدودیت‌های محیطی و اجتماعی ناشی از بلوغ را دیرتر تجربه می‌کند: همچنان نقش دخترانه خود را در میان همسالان خود به خوبی حفظ میکند و ازین بابت خرسند است. اما در کل این نگرانی‌ها و استرس‌ها باید مورد توجه قرار داده شوند تا با مداخله مناسب روانشناسان و مشاوران متخصص، از گوشه گیری و موارد روحی مانند افسردگی و.. جلوگیری شود.

نقش والدین در مدیریت بلوغ دیررس نوجوانان

والدین باید «نقش نظارتی» خود برای تشخیص بروز دیرهنگامِ علائم و «نقش حمایتی» خود در روند درمانی فرزند خود را با درایت و مشورت با مشاوران متخصص در این زمینه به خوبی ایفا کنند. «هدایت» نوجوان به انجام فعالیت‌هایی که سبب برجسته و نمایان شدن نوجوان خود در مقابل هم‌سن و سالان بالغ خود نشود، «حمایت» روحی و صحبت با او در این مورد و کاهش نگرانی و استرس فرزند از مواردی است که والدین با مشورت با مشاور می توانند در قبال مشکل فرزندشان انجام دهند.

سخن آخر

نوجوان باید توسط اطرافیان به این باور برسد که مساله وی قابل حل بوده و نیاز به نگرانی بی مورد نیست و او از سوی اطرافیانش مورد حمایت و پذیرش قرار می گیرد تا به این نحو شدت فشار عصبی و روحی ناشی از این اختلال در وی کاهش پیدا کند. در این زمینه نقش والدین و خانواده، مربیان و معلمان، فامیل و دوستان نزدیک نیز موثر و حیاتی است.

بلوغ دیررس اتفاق رایج در هر خانواده‌ای نیست و نوجوانان مبتلا به بلوغ دیررس و والدین این نوجوانان، باید برای آگاهی از نحوه درست برخورد با این مساله و مدیریت اصولی و صحیح آن به روان درمان و مشاور متخصص در این زمینه مراجعه کنند.

تک ستارهدو ستارهسه ستارهچهار ستارهپنج ستاره امتیاز 5٫00 براساس 3 رأی
*نام شما
ایمیل شما
*روز
*تعداد افراد
*قابلیت ها
Telephone*