دوران کودکی و اهمیت روانشناسی کودک در رشد کودکان

دوران کودکی و اهمیت روانشناسی کودک در رشد کودکان

977 626 تیم تحریریه سایت

کودکی، یکی از دوره‌های بسیار تاثیرگذار در زندگی فرد است و اشراف به روانشناسی کودک یکی از ملزمات این دوره است. دوره سنی کودکی، تاثیر غیر قابل انکاری در سنین بالاتر و بزرگسالی افراد در زمینه‌های رفتاری و اخلاقی‌شان دارد. این موضوع همواره مورد توجه روانشناسان و محققان بوده است. نظریه‌های متعدد و گوناگونی مانند نظریه محیط غنی- محیط فقیر و نظریه اثر پروانه‌ای در زمینه روانشناسی کودک و رشد کودک و.. همگی گواه اهمیت این دوره در زمینه روانشناسی اند.

اهمیت دوره کودکی

تحولات بسیار گسترده جسمی و ذهنی کودک در بازه زمانی 3 تا 5 سال که به دوره «پیش عملیاتی» معروف است، اهمیت بسیاری دارد. این دوره تاثیرگذاری غیرقابل انکار روانشناسی کودک بر روی رفتار و منش و آینده فرد را مشخص می‌کند. نیاز به مراقبت و در عین حال نیاز و ضرورت امر پرورش صفات و رفتارهای فردی، ارزش‌ها، آموزش هنجارها و آداب و رسوم و… همه و همه از مواردی‌اند که سبب پیچیده‌تر شدن فرایند تربیت و آموزش کودکان در این بازه سنی شده و دقت و درایت بیشتری را از جانب والدین طلب می‌کند.

اهمیت دوران کودکی در رشد و سلامت فرد | روانشناسی کودک و تربیت کودکان

اهمیت دوران کودکی در رشد و سلامت فرد | روانشناسی کودک و تربیت کودکان

هرگونه آموزش و روش تربیتی و مراقبتی در این سن باید با آگاهی کامل به شرایط فردی، سنی، امکانات موجود و شرایط محیطی کودک انجام بگیرد. این وظیفه پدر و مادر است که به عنوان والد، نسبت به این امور آگاهی‌های لازم را کسب کنند و برای به روز رسانی و بهبود اطلاعات و دانش تربیتی خود اقدام کنند.

نقش روانشناسی کودک در رشد کودکان

روانشناسی کودک که از زیرشاخه‌های روانشناسی رشد است، رویکردی قابل استناد و علمی نسبت به شرایط ذهنی و جسمی کودک دارد. در واقع روانشناسی کودک، به نیازها و اختلالات ممکن و شیوه‌های کاربردی آموزشی و تربیتی کودکان می‌پردازد.

  • روانشناسی کودک در تلاش است تا سبب به تعالی رساندن کودک در جنبه‌های تعالی رشدی، رفتاری، عاطفی، شناختی، تقویت مهارت حل مسائل، رفع مشکلات این بازه سنی، افزایش تاثیرات مثبت فردی بروی خود و دیگران، آموزش روش‌های تربیتی، ایجاد و افزایش ارزش‌های انسان دوستانه در کودک شود.

به چه زمانی دوره کودکی می‌گویند؟

کودکی بین دوره نوزادی و دوره نوجوانی است که در نوزادی «نیازهای جسمی» و در نوجوانی «نیازهای رفتاری» مانند استقلال فردی در اولویت قرار دارد. به عبارت دیگر، «دوره کودکی، دوره تغییر و تحول از یک فاز به فاز دیگری است که اتفاقا این دو دوره، دارای بیشترین تفاوت با هم هستند و همین امر روانشناسی و تربیت این دوره را بسیار مهم و حائز اهمیت می‌کند.»

اختلالات موجود در دوران کودکی

روانشناسی کودک از لحاظ شناسایی و مداخله و درمان نیز با اختلالات رفتاری و روانی متفاوت و منحصر به فردی مانند اتسیم، بیش فعالی ، شب ادراری، خودارضایی و… مواجه هستند. از آنجایی که بسیاری از اختلالات روانی مانند موارد ذکر شده در بازه سنی کودکی نمود پیدا می‌کنند، روانشناسی کودک بیش از هر مورد دیگری می‌تواند در شناسایی و اعمال مداخلات ضروری و تاثیرگذار نقش کلیدی ایفا کند. در اصل، «روانشناسی کودک» قبل از مداخلات درمانی دارویی و تراپی‌های فیزیکی، مطرح می‌شود و تاثیر و نقش خود را ایفا می‌کند.

مشاوره و درمان اختلالات موجود در کودکان | روانشناسی کودک و تربیت کودکان

روانشناسی کودک را می توان پُلی برای ارتباط گیری موثر با کودکان دانست تا کودکان دارای این اختلالات، زندگی راحت‌تر و متعارف‌تری داشته باشند. نقش این حوزه در کلیه مراحل غربالگری، تشخیص، مداخله، بهبود، درمان و تثبیت، غیر قابل انکار است. متخصصان زیادی در این زمینه در تلاش هستند تا با بهبود و ارتقای روش‌های موجود و یا ابداع روش‌های نوین و موثرتر، پاسخ گوی نیازهای خاص این کودکان باشند و نقشی در راستای بهبود روند زندگی این کودکانی ایفا کنند.

نظریه‌های روانشناختی رشد کودک

نظریه‌های روانشناسی زیادی بر تاثیر کلیدی و درازمدت شیوه‌های رفتاری فرد در سنین کودکی وی بر روی ناخودآگاه و رفتارها و خلق و خو و گرایشات وی در بزرگسالی دارند. از مشهورترین این موارد می‌توان به نظریه رشد پیاژه، نظریه رشد اریکسون، نظریه فروید و نظریه کولبرگ اشاره کرد. تمامی نظریه‌هایی که ذکر کردیم، در کنار تفاوت‌های گاها بنیادینی که دارند، اما در مورد تاثیر غیر قابل انکار بازه سنی کودکی اتفاق نظر دارند. همگی نظریه‌ها بر روی اهمیت و نحوه تربیت فرزندان در این سن و تاثیر آن بر شکل گیری ارتباط مستحکم بین والدین و فرزند هم نظر هستند. این نظریه‌های رشد، تماماً به زمینه سازی برای پرورش و تربیت درست کودک برای ورود به دوره‌های سنی بالاتر و پرورش و نهادینه کردن صفات و ارزش‌های اخلاقی در فرد تاکید دارند.

والدین، نترسید!

شاید میزان تاثیرگذاری روش‌های تربیتی و محیط رشدی کودک بر روی آینده وی برای هر والدی ترس در درست و موثر بودن روش تربیتی را ایجاد کن؛  اما باید توجه داشت که یکی از موثرترین موارد تربیتی در کودکان، رفتار خود والدین است.

  1. عامل اول، همانند سازی: همانندسازی بی‌نظیر کودکان از رفتار والد که در ابتدا حالت تقلیدی دارد و بعدا نقش الگویی ایفا می‌کند، بیشترین تاثیر را در تربیت کودک ایفا دارد.
  2. عامل دوم، محیط: محیط جغرافیایی و شرایطی محیطی که کودک در آن رشد می‌کند و تربیت می‌شود، نقش مهم و تاثیرگذاری دارد. هم بازی‌ها، خواهر و برادر بزرگتر، فامیل، دوستان، محله و… به عنوان «محیط» کودک در نظر گرفته می‌شوند.
همانند سازی کودک با والدین | روانشناسی کودک و تربیت کودک

همانند سازی کودک با والدین | روانشناسی کودک و تربیت کودک

پس باید قبل از بچه‌دار شدن، والدین به اصلاح روش‌های رفتاری خود بپردازند و اگر هم اکنون صاحب کودک هستند، نسبت به تغییر و بهبود رفتارهای خود هر چه زودتر اقدام کنند. ناآگاهی والدین از رفتارهای نادرست‌شان علاوه بر نقش الگویی نادرست برای کودک، به روش‌های برخوردی و واکنشی نادرست در تربیت کودک ختم می شود.

تاثیر تغییرات شدید بر روان کودک و نقش مشاور

بروز رفتارهای نابهنجار، تغییرات شدید شرایط محیطی (مرگ عزیزان و نزدیکان، مهاجرت، تصادف، سواستفاده‌های رفتاری و جسمی و جنسی از کودک و… ) از مواردی هستند که حتی خود والدین ممکن است همیشه با آن‌ها مواجه نشوند و در هنگام واکنش‌دهی کودک به این موارد، دچار دستپاچگی و سردرگمی شوند. مشاور و روانشناس کودک، نقش تاثیرگذار و بهبود دهنده‌ای در ارائه مشاوره و بهبود شرایط روحی و روانی کودک و خانواده ایفا می‌کند. روانشناس کودک با در نظر داشتن تمامی شرایط زیست محیطی، رشدی و پزشکی، سوابق خانوادگی و اتفاقات موجود از یک سو و موارد و نیازهای رشدی مختص این بازه سنی، نسبت به بهبود شرایط موجود اقدام می‌کند.

تکنیک های اجرایی در مشاوره

شیوه‌های مداخلاتی اثبات شده‌ای مانند بازی درمانی، گفتار درمانی، مشاوره با کودک و حرف زدن با وی از یک سو و مشاوره دهی به والدین و ارائه روش‌های فرزند‌پروری و تربیتی مناسب می‌تواند به رشد فکری و رفتاری کودک کمک زیادی کند. ارائه روش‌های درست رفتاری به والدین در شرایط خاص و منحصر به فرد ذکر شده و یا در مواجهه با کودکان با اختلالات روانی- رفتاری خاص، از دیگر مواردی است که یک مشاور مجرب به والدین می آموزد.

همگی موارد ذکر شده بر کلیدی بودن روش‌های مراقبتی، آموزشی و تربیتی این بازه سنی تاکید دارند و نیاز توجه و رفتار اصولی والدین نسبت به کودک خود را  بیان می کند. ما به والدین و مربیان پرورشی توصیه میکنیم تا دوره کودکی را به عنوان یکی از مهمترین دوره های رشد انسان در نظر بگیرند و با افزایش آگاهی خود، فرزندان هوشمند و متعالی داشته باشند و نسل سالم و بالنده ای را به آینده تحویل دهند.

تک ستارهدو ستارهسه ستارهچهار ستارهپنج ستاره امتیاز 5٫00 براساس 2 رأی
*نام شما
ایمیل شما
*روز
*تعداد افراد
*قابلیت ها
Telephone*